Góð heyrn er mikilvæg fyrir heilsu og vellíðan
Heyrnin er eitt af okkar mikilvægustu skynfærum og gegnir veigamiklu hlutverki í daglegum samskiptum. Hún gerir okkur kleift að hlusta, tala og tengjast fólkinu í kringum okkur. Heyrnin hefur áhrif á daglegt líf, þátttöku í starfi, félagsleg samskipti, hvernig við tjáum okkur og skynjum umheiminn.
Þrátt fyrir að heyrnin sé eitt af okkar mikilvægustu skynfærum þá átta margir sig ekki á því hversu djúpstæð áhrif skert heyrn getur haft á lífsgæði.
Áhrif og afleiðingar heyrnarskerðingar
Ómeðhöndluð heyrnarskerðing getur haft margvísleg áhrif. Skertri heyrn fylgja erfiðleikar við að hlusta og skilja það sem sagt er. Til að byrja með þá er vandinn mest áberandi í klið eða bakgrunnshávaða en með versnandi heyrn þá geta einföld samskipti í nokkuð hljóðlátum aðstæðum reynst krefjandi og leitt til þess að viðkomandi detti jafnvel út í samtölum við aðra.
Afleiðingar ómeðhöndlaðrar heyrnarskerðingar geta verið minni félagsleg þátttaka og skert starfsgeta sem getur leitt til snemmbúinna starfsloka. Án tímanlegra inngripa getur heyrnarskerðing leitt til félagslegrar einangrunar, þunglyndis, aukið hættu á byltum hjá öldruðum og heilabilun.
Hvað vitum við um heyrnarskerðingu og heilabilun?
Rannsóknir undanfarin ár hafa sýnt að ómeðhöndluð heyrnarskerðing er einn sterkasti áhættuþátturinn fyrir heilabilun. Aðrir þekktir áhættuþættir eru t.d. hátt kólesteról, hreyfingarleysi, reykingar, háþrýstingur, offita og óhófleg áfengisneysla. Nokkrar kenningar hafa verið settar fram til að skýra hvernig heyrnarskerðing gæti aukið líkur á heilabilun. Félags- og sálfræðilegir þættir, s.s. einmanaleiki, þunglyndi og félagsleg einangrun gætu átt hlut að máli. Aðrir mögulegir þættir tengjast úrvinnslugetu heilans og hvernig hann bregst við auknu álagi við hlustun.
Koma heyrnartæki í veg fyrir heilabilun?
Það eru vísbendingar um að meðhöndlun heyrnarskerðingar dragi úr áhættu á heilabilun og vitrænni hnignun. Frekari rannsóknir eru þó nauðsynlegar.
Þar sem við vitum að heyrnarskerðing er einn af áhættuþáttum fyrir heilabilun, þá er eðlilegt að reyna að hafa áhrif á þann áhættuþátt, rétt eins og aðra þekkta áhættuþætti sem við getum haft stjórn á eins og t.d. reykingar, offitu og hreyfingarleysi.
Árangursrík meðferð heyrnarskerðingar með heyrnartækjum hjálpar þér að viðhalda hugrænni og félagslegri virkni. Það er ekki síður mikilvægt að æfa heilann með hvers kyns hugarstarfi eins og að stunda reglubundna hreyfingu.
Hjálpaðu heilanum að heyra!
Heyrn og sér í lagi talskilningur krefst vitrænnar úrvinnslu. Eyrun taka á móti hljóði en það er heilinn sem vinnur með hljóðupplýsingarnar og gefur þeim merkingu. Í hvert sinn sem einhver hljóð vantar þá reynir heilinn að fylla upp í eyðurnar og oft reynist það erfitt og þreytandi. Góð heyrn snýst ekki eingöngu um að heyra hljóð nógu vel. Góð heyrn snýst um að hjálpa heilanum að skilja hljóðin sem þú heyrir. Þess vegna hefur Oticon fært nálgun sína í þróun á heyrnartækjum frá „eyrun fyrst“ yfir í „heilinn fyrst“.
Huddle, M.G., et al., 2017. The Economic Impact of Adult Hearing Loss: A Systematic Review.
Lawrence, S.B.J. et al., 2020. Hearing Loss and Depression in Older Adults: A Systematic Review and Meta-analysis.
Jiam, N.T. et al., 2016. Hearing loss and falls: A systematic review and meta-analysis.
Livingston, G., et al., 2024. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet Commission.
Heilsuvera: Forvarnir gegn heilabilun.
Lin, F.R., et al., 2024. Hearing intervention versus health education control to reduce cognitive decline in older adults with hearing loss: The ACHIEVE randomized trial. The Lancet, 404(10448), 241-250
